Sayısal yükseklik modeli (SYM) Nedir ?
Sayısal yükseklik modeli (SYM), ya da dijital yükseklik modeli (DYM) bir arazinin yüzeyinin yükseklik verilerinden faydalanarak 3 boyutlu bir bilgisayar grafiği olarak temsilidir.
Sayısal yükseklik modelleri coğrafi bilgi sistemlerinde sıklıkla kullanılır. Dijital olarak üretilen yardım haritaları için en yaygın temeldir. Bir sayısal yüzey modeli (SYM) peyzaj modelleme, şehir modelleme ve görselleştirme uygulamaları için yararlı olabilirken, taşkın veya drenaj modelleme, arazi kullanım çalışmaları, jeolojik uygulamalar, gezegen bilimi ve diğerleri için genellikle bir sayısal arazi modeli gereklidir.
SAM (Sayısal Arazi Modeli) veya DTM (Digital Terrain Model) yeryüzünün modelini oluşturmak için yüzeye ait konum ve yükseklik bilgilerinden yararlanılarak hesaplanan matematiksel bir yüzeydir. Bu yüzey modelinde bitki örtüsü, ağaç, elektrik direği ve bina gibi detay noktaları olmayıp sadece çıplak arazi yüzeyi ve arazinin morfolojisini yansıtan şev, dere, vadi gibi detaylar olmaktadır. Literatürde karşımıza çıkan SYM (Sayısal Yükseklik Modeli) veya DEM (Digital Elevation Model) kavramı ise arazinin morfolojisine ait detayların dâhil edilmediği SAM’nin bir alt birimi olarak da düşünülebilir.
Raster (piksel) ve vektör (TIN) olarak da kullanılabilen SAM’nin oluşturulmasında yükseklik ve konum bilgilerinin elde edilmesi için çeşitli yöntemler mevcuttur. Bunlardan başlıcaları: Lidar, stereo fotogrametri, stereo uydu görüntüleri, radar interferometri, total station ile arazi ölçümleridir. Bu elde edilme yönteminin doğruluğu SAM’nin doğruluğunu doğrudan etkilemektedir.
Günümüzde yeryüzünün birebire yakın doğruluk ve hassasiyette çıkarımına imkân veren lidar teknolojisi, SAM ve SYM üretimi için diğer teknolojilerin önüne geçerek birçok kurumun ilgi odağı olmuştur. Mühendislik ve altyapı çalışmaları, afet ve risk analizleri, arkeoloji, güvenlik, havacılık, orman, enerji, hâlihazır haritalama, heyelan ve sel analizleri, coğrafi bilgi sistemleri, uydu konumlama sistemleri (GPS, GLONASS, GALILEO) ve siluet analizleri gibi birçok çalışmada temel veri olarak kullanılan SAM, lidar teknolojisinin getirdiği yüksek doğruluk ve hassasiyetle çoğu sektörün önemli bir verisi haline gelmiştir.
Sayısal yükseklik modelleri coğrafi bilgi sistemlerinde sıklıkla kullanılır. Dijital olarak üretilen yardım haritaları için en yaygın temeldir. Bir sayısal yüzey modeli (SYM) peyzaj modelleme, şehir modelleme ve görselleştirme uygulamaları için yararlı olabilirken, taşkın veya drenaj modelleme, arazi kullanım çalışmaları, jeolojik uygulamalar, gezegen bilimi ve diğerleri için genellikle bir sayısal arazi modeli gereklidir.
SAM (Sayısal Arazi Modeli) veya DTM (Digital Terrain Model) yeryüzünün modelini oluşturmak için yüzeye ait konum ve yükseklik bilgilerinden yararlanılarak hesaplanan matematiksel bir yüzeydir. Bu yüzey modelinde bitki örtüsü, ağaç, elektrik direği ve bina gibi detay noktaları olmayıp sadece çıplak arazi yüzeyi ve arazinin morfolojisini yansıtan şev, dere, vadi gibi detaylar olmaktadır. Literatürde karşımıza çıkan SYM (Sayısal Yükseklik Modeli) veya DEM (Digital Elevation Model) kavramı ise arazinin morfolojisine ait detayların dâhil edilmediği SAM’nin bir alt birimi olarak da düşünülebilir.
Raster (piksel) ve vektör (TIN) olarak da kullanılabilen SAM’nin oluşturulmasında yükseklik ve konum bilgilerinin elde edilmesi için çeşitli yöntemler mevcuttur. Bunlardan başlıcaları: Lidar, stereo fotogrametri, stereo uydu görüntüleri, radar interferometri, total station ile arazi ölçümleridir. Bu elde edilme yönteminin doğruluğu SAM’nin doğruluğunu doğrudan etkilemektedir.
Günümüzde yeryüzünün birebire yakın doğruluk ve hassasiyette çıkarımına imkân veren lidar teknolojisi, SAM ve SYM üretimi için diğer teknolojilerin önüne geçerek birçok kurumun ilgi odağı olmuştur. Mühendislik ve altyapı çalışmaları, afet ve risk analizleri, arkeoloji, güvenlik, havacılık, orman, enerji, hâlihazır haritalama, heyelan ve sel analizleri, coğrafi bilgi sistemleri, uydu konumlama sistemleri (GPS, GLONASS, GALILEO) ve siluet analizleri gibi birçok çalışmada temel veri olarak kullanılan SAM, lidar teknolojisinin getirdiği yüksek doğruluk ve hassasiyetle çoğu sektörün önemli bir verisi haline gelmiştir.
Yorum Yap
Hiç yorum yok